Wspólnie dla rozwoju obszaru pogranicza

Poza bieżącą działalnością przełom marca i kwietnia upłynął pod znakiem przygotowania wspólnego wniosku do Funduszu Małych Projektów w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Interreg Polska–Słowacja 2021–2027, do naboru ogłoszonego przez Euroregion Karpacki Polska.

Wspólnie ze Stowarzyszeniem LGD „Dorzecze Wisłoka” oraz partnerem słowackim – Miestna akčná skupina Domaša – Čičva (Lokalna Grupa Działania Domaša – Čičva) – złożyliśmy wniosek pn. „Bike Carpathia – Transgraniczna Przygoda Rowerowa”. Celem głównym projektu jest zwiększenie atrakcyjności i konkurencyjności obszaru pogranicza polsko-słowackiego poprzez rozwój zintegrowanej oferty turystyki rowerowej, obejmującej infrastrukturę, wspólne działania promocyjne oraz budowę produktu turystycznego opartego na zasobach przyrodniczych i kulturowych regionu. W ramach przygotowania projektu odbyły się dwa bezpośrednie spotkania robocze partnerów oraz spotkania online, podczas których omawiano założenia projektu oraz wypracowano jego koncepcję. Partnerzy uzgodnili temat i cele projektu, zakres działań, budżet i źródła finansowania, harmonogram realizacji, podział odpowiedzialności, a także zasady komunikacji i wymiany informacji. Ustalenia te mają istotny wpływ na skuteczność przygotowania projektu oraz jakość przyszłej współpracy transgranicznej. Obszar Karpat stanowi jeden z najbardziej atrakcyjnych przyrodniczo i kulturowo regionów Europy Środkowej, oferujący wyjątkowe warunki do rozwoju turystyki rowerowej. Po obu stronach granicy występują jednak problemy, których dalsze utrzymywanie się może prowadzić do spowolnienia rozwoju regionów oraz osłabienia ich konkurencyjności gospodarczej i społecznej. Pomimo dużego potencjału obszar pogranicza charakteryzuje się szeregiem barier rozwojowych. Należą do nich przede wszystkim niewystarczająca spójność infrastruktury po obu stronach granicy, „luki” w infrastrukturze uniemożliwiające tworzenie długich i komfortowych tras transgranicznych, brak wspólnego produktu aktywnej turystyki rowerowej, niedostateczna integracja istniejących produktów i podmiotów turystycznych, ograniczona rozpoznawalność regionu jako destynacji rowerowej na rynku międzynarodowym oraz rozproszone działania promocyjne. Problemem pozostaje również niewystarczające powiązanie tras z usługami dodatkowymi, takimi jak baza noclegowa, gastronomia czy serwis rowerowy. Zauważalny jest także niedobór ogólnodostępnych, bezpiecznych i funkcjonalnych miejsc odpoczynku dla rowerzystów (MPR), które zapewniałyby możliwość postoju oraz dostęp do podstawowych usług, takich jak naprawa roweru, ładowanie rowerów elektrycznych czy pozyskanie aktualnych informacji turystycznych. Brak tego typu infrastruktury ogranicza komfort podróżowania i może wpływać na skrócenie pobytu turystów w regionie. Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że działania takie jak inwentaryzacja szlaków, organizacja rajdów rowerowych czy konferencji branżowych znacząco wpływają na rozwój turystyki rowerowej oraz integrację środowisk zaangażowanych w jej rozwój. Projekt odpowiada jednocześnie na aktualne trendy związane ze wzrostem zainteresowania aktywnym wypoczynkiem, turystyką zrównoważoną oraz odkrywaniem mniej zatłoczonych i autentycznych regionów. Istotnym atutem przedsięwzięcia jest potencjał partnerów – lokalnych grup działania z Polski i Słowacji – posiadających doświadczenie w aktywizacji społeczności lokalnych, realizacji projektów partnerskich oraz tworzeniu produktów turystycznych opartych na lokalnych zasobach. Współpraca partnerów umożliwia budowę spójnej, transgranicznej oferty oraz skuteczne dotarcie do odbiorców. Po stronie naszego Stowarzyszenia, poza aktywnym udziałem w wydarzeniach realizowanych przez partnerów projektu, takich jak seminarium, rajdzie rowerowym na Słowacji oraz konferencji podsumowującej, będzie organizacja dwudniowego rajdu rowerowego, utworzenie Miejsca Przyjaznego Rowerzyście w Stefkowej oraz opracowanie elektronicznej wersji ośmiu tras rowerowych na terenie gmin: Lutowiska, Czarna, Ustrzyki Dolne, Olszanica, Solina, Sanok (gmina wiejska) i Tyrawa Wołoska, a także jednej trasy łącznikowej z obszarem LGD „Dorzecze Wisłoka” (Besko, Bukowsko, Rymanów, Zarszyn). Każda z tras będzie zawierała zaktualizowany opis przebiegu, punktów charakterystycznych oraz najbliższych atrakcji turystycznych. Dodatkowo opracowane zostaną podstawowe informacje techniczne, m.in. długość trasy, przewyższenia, czas przejazdu, rodzaj nawierzchni, rekomendowany typ roweru, oznakowanie oraz charakter i stan trasy. Każda trasa będzie zawierała również minimum pięć fotografii oraz plik GPX umożliwiający wizualizację i nawigację.

Liczymy, że projekt uzyska pozytywną ocenę komisji konkursowej, a pozyskane dofinansowanie umożliwi realizację zaplanowanych działań transgranicznych.

Warto dodać, że doskonałą okazją do nawiązania i rozwoju współpracy pomiędzy partnerami z Polski i Słowacji był udział w dwudniowym warsztacie inauguracyjnym projekt „Markowy region bez granic”, który odbył się w dniach 26–27 marca 2026 r. w Preszowie. Nasze Stowarzyszenie, na zaproszenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego, reprezentowała Prezes Zarządu Iwona Woch. W trakcie wydarzenia brała udział w oficjalnym otwarciu oraz kolejnych blokach tematycznych poświęconych m.in. znakowaniu regionalnemu jako narzędziu wspierającemu rozwój obszarów, zarządzaniu strategicznemu oraz budowaniu jakości produktów regionalnych. Aktywnie uczestniczyła w sesjach dotyczących wdrażania regionalnych marek, współpracy pomiędzy poziomem lokalnym i regionalnym oraz wykorzystania narzędzi cyfrowych wspierających te procesy. Drugiego dnia warsztatów włączyła się w prace nad współtworzeniem koncepcji Toolboxu dla polsko-słowackiego pogranicza oraz w dyskusję partycypacyjną dotyczącą jego założeń.

Tematyka turystyki zrównoważonej i aktywnej, ze szczególnym uwzględnieniem rosnącego zainteresowania turystyką rowerową oraz barier ograniczających jej rozwój, była również głównym tematem spotkań, które odbyły się 9 marca oraz 20 kwietnia w Ustjanowej Górnej z inicjatywy Stowarzyszenia Nowoczesne Bieszczady. W obu wydarzeniach uczestniczyła Prezes Zarządu naszego stowarzyszenia Iwona Woch, aktywnie włączając się w dyskusję dotyczącą kierunków rozwoju infrastruktury i oferty turystyki rowerowej na obszarze Bieszczadów wspólnie z przedstawicielami samorządu, innymi NGO oraz lokalnymi przedsiębiorcami.

Wszystkie te inicjatywy stanowią istotny element wzmacniania współpracy lokalnej i transgranicznej oraz budowania trwałych relacji pomiędzy partnerami z Polski i Słowacji. Realizacja wspólnych działań przyczynia się do wymiany doświadczeń, zwiększenia potencjału lokalnych społeczności oraz tworzenia nowoczesnych i zintegrowanych rozwiązań wspierających rozwój obszarów wiejskich i turystyki zrównoważonej.